Tüketicinin
Korunması Neden Önemlidir ?
Çünkü tüketici, üretici ve satıcı karşısında
nispeten zayıf durumda bulunmaktadır. Haklarını
üretici ve satıcıların avukatlar ordusuna karşı
kullanamamaktadır. Çünkü teknolojik gelişmeler
sonucu toplu üretim yapılmakta ve insan
sağlığına zararlı pek çok mal yada hizmet
piyasaya sunulabilmektedir. Çünkü insan
"beşikten mezara kadar" tüketicidir. Aslında
tüketicilik, doğumdan önce başlayıp, ölümden
sonra da (yerine getirilmesi gereken cenaze
hizmetleri göz önüne alınırsa) bir müddet devam
eden bir vasıftır.Çünkü bütün dünya insanlarının
ırk, renk, dil, siyasal görüş ve benzeri
unsurlardan bağımsız olarak taşıdıkları evrensel
kimlik, paylaştıkları ortak yazgı, tüketici
olmalarıdır. Çünkü bir çok sözleşmenin
şartlarını satıcılar tek taraflı olarak
belirlemekte ve tüketiciler bu şartları bilmeden
imzalamak durumunda kalmaktadırlar.Bu kadar
geniş bir kitlenin korunması elbette önemlidir.
Tüketici
kimdir?
Tüketici; bir mal veya hizmeti özel amaçlarla
satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen
gerçek veya tüzel kişidir.Ticari amaçlarla mal
satın alanlar tüketici değildir. Şirketler
ticari iş yaptıkları için kural olarak tüketici
değildirler ancak nihai kullanım amacıyla büroya
gıda, kırtasiye alıyorlarsa burada tüketici
olmaktadırlar.
Tüketici
hakları nelerdir?
Tüketicinin sağlık ve can güvenliğinin korunması
hakkı. Tüketicinin ekonomik menfaatlerinin
korunması hakkı. Tüketicinin tazmin edilme
hakkı. Tüketicinin çevresel tehlikelerden
korunması hakkı Tüketicinin bilgilendirilmesi ve
eğitimi hakkı. Tüketicinin örgütlenme ve temsil
edilme hakkı.
Ayıplı mal
yada hizmet nedir?
Ayıplı mal ve ayıplı hizmet;
· Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanım
kılavuzunda yer alan veya
· Satıcı tarafından vaad edilen veya
· Standardında tespit edilen nitelik ve/veya
niceliğine aykırı olan
· Tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini
veya
· Tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan
yada ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikleri içeren mal veya
hizmetlerdir"
. Daha açık bir ifadeyle arızalı, bozuk, yırtık,
kullanım tarihi geçmiş, defolu, özürlü mal ve
hizmetler ayıplı mal yada hizmetlerdir.
Tüketiciye
ayıplı mal yada hizmet satıldığında Tüketici
neler yapabilir?
Aldığı malı vererek ödediği parayı geri alabilir
- Aldığı ayıplı malı vererek yenisi ile
değiştirilmesini isteyebilir
- Maldaki ayıbın giderilmesini yani
tamirini isteyebilir
- Ayıp oranında ödediği ücretten indirim
isteyebilir.
Tüketici bu
haklardan hangisini seçecektir?
Tüketici bu haklardan hangisini isterse onu
seçebilir. Satıcılar tüketicinin isteği hangisi
olursa olsun yerine getirmek zorundadırlar.
Bu hakları
kullanmada süre var mıdır?
Tüketici malın tesliminden itibaren 15 gün içine
aldığı malı kontrol etmelidir ve sayıp varsa
satıcıya bildirmelidir. Yukarda sayılan
haklarından hangisini kullanacağını
bildirmelidir. Eğer ayıp gizli ise ve bir kaç ay
sonra ortaya çıkmışsa en geç 2 yıl içinde aynı
hakları kullanabilir.
Bu hakları
kime karşı ileri sürülebilir?
Satıcı, bayi, acente, imalatçı, ithalatçı,
üreticilerden herhangi birisine karşı bu hak
kullanılabilir. Müşterek ve müteselsil
sorumludurlar. Tüketicinin isteğini yerine
getirmek zorundadırlar.
Bu hakları
yerine getirmezlerse Tüketici ne yapmalıdır?
Bu isteklerinin yerine getirilmesi için Tüketici
Sorunları Hakem Heyetlerine gidebilir. Bu
heyetler her valilik ve her kaymakamlık
bünyesinde kurulmuştur. Sadece bir dilekçe ve
aldığı malın faturası yada fişi ile başvurulur.
Hiç bir masraf alınmamaktadır. Bu heyetin
verdiği karar bağlayıcı değildir. Tüketici
verilen karardan memnun olmazsa mahkemeye
başvurabilir.Tüketici Mahkemelerine dava
açabilir. Bulunduğu yerde asliye ticaret
mahkemesi varsa oraya yoksa asliye hukuk
mahkemesine dava açabilir. Davada hiç bir harç
alınmamaktadır. Bir dava dilekçesi ve malla
ilgili fiş fatura garanti belgesi vb. eklenerek
verilmelidir.
Taksitli
satışlarda Tüketicilerin ne gibi hakları vardır?
Öncelikle tüketiciye yapılan sözleşmenin örneği
verilmelidir. Malın peşin satış fiyatı, toplam
borç miktarı, ödeme tarihleri, gibi bilgilerin
verilmesi gerekir.Tüketici borçlarının tamamını
yada bir kısmını vadesinden önce ödeyebilir.
Önce ödeme halinde ilave edilen faiz miktarında
indirim yapılması zorunludur.
Kapıdan
satışlarda tüketicilerin hakları nelerdir?
Kapıdan satış yapılaması halinde satıcının
tüketiciye cayma bildirim belgesi vermesi
gerekir. Bu belge tüketicinin 7 gün içinde hiç
bir gerekçe göstermeksizin malı geri
verebileceğini ve ödediği parayı geri
alabileceğine ilişkin bir taahhüttür. Tüketici
kararını değiştirirse 7 gün içinde malı vererek
ödediği parayı geri alabilir.
Garanti
belgeli satışlarda Tüketici hakları nelerdir?
Garantili satış halinde satıcı garanti belgesini
doldurarak tüketiciye vermek zorundadır. Malda
herhangi bir arıza çıkarsa servisine yada
satıcısına bildirilmesi halinde hiç bir ücret
ödemeden tamiri bu mümkün değilse
değiştirilmesini sağlar. Garanti süresi en az 1
yıldır. Daha az olamaz. Daha fazla olabilir.
Tüketici malda ayıp çıkması halinde isterse
ayıplı mallara ilişkin haklarını dilerse garanti
belgesinden doğan haklarını kullanabilir.
Tüketicilerin
bilgilendirilmesi ve eğitimi nedir?
Tüketiciler hangi hallerde hangi haklara
sahipler, sorumlulukları nelerdir, haklarını
nasıl nerede ne zaman aramalıdırlar, kendilerini
ilgilendiren yasal yada idari düzenlemeler
yapılırken kendi isteklerini nasıl iletebilir
gibi birçok alanda tüketicilerin ihtiyaç
duyacakları bilgilerin onlara verilmesidir.
Tüketici
örgütlenmesi nedir?
Tüketicileri bilgilendirmek, haklarını öğretmek,
değişik düzenlemeler yapılırken tüketicileri
temsil etmek amacıyla bir çok tüketici
dernekleri kurulmuştur. Bu dernekler değişik
mercilerde tüketicileri temsil etmektedirler.
İsteyen tüketiciler her hangi bir derneğe üye
olabilir.
|
